Trúvirðið Bíbliunar

Bíblian er Guðs Orð, og er grundarlagið undir tí Kristnu trúnni. Vit trúgva at Guð við sínum vísdómi hevur givið okkum nakrar grundleggjandi sannleikar, og at hesir sannleikar eru niður skrivaðir í Bíbliuni. Tí hevur onkur til stuttleikar sagt, at Bible stendur fyri: Basic Instructions Before Leaving Earth

Bíblian er innihaldsliga:

  • 66 bøkur
  • 44 høvundar
  • skriva í trimum heimspørtum
  • skriva á trimum málum
  • niður skriva í einum 1600 ára tíðarskeiði

Bíblian er tó samanhangandi í sínum boðskapi, og greiður frá søguni hjá Ísrael (Guðs útvalda fólkið), sum Hann lat Jesus føðast inn í mannaættina við. Bíblian er deild upp í tveir høvuðspartar, tað gamla testamentið og tað nýggja testamentið, men hesi eru tó tætt knýtt hvørt at øðrum:

“Eins og Móses lyfti upp ormin í oyðimørkini, so skal Menniskjasonurin verða lyftur upp,
fyri at hvør tann, sum trýr, skal hava ævigt lív í Honum.
Tí so elskaði Gud heimin, at Hann gav Son Sín, hin einborna, fyri at hvør tann, ið trýr á Hann, skal ikki fortapast, men hava ævigt lív.
Ikki sendi Gud Son Sín í heimin, fyri at Hann skal døma heimin, men fyri at heimurin skal verða frelstur við Honum.” – John 1:14-17

Trúvirðið

Tað er ongin loyna, at eg seti nógv fokus á trúarverju á blogginum, og ein atfinning man altíð finnur ímillum guðloysingar er sjálvandi atfinningin, at Bíblian ikki hevur nakað trúvirðið.

Tann yvirskeptiski

Verður tann yvir skeptiski nakrantíð nøgdur? James Croft (guðloysingur) segði soljóðandi í einari radio sending á unbelievable:

“The amount of eyewitness testimony of the death and resurrection of Jesus can never be enough to convince me, and it shouldn’t be enough to convince any reasonable person.  I would never accept any amount of testimony as evidence of the resurrection.  The only way I would accept the death and resurrection of anyone is if there were detailed medical records, and there were medical professionals there to verify the death, and I could stand beside the corpse myself, watching what happened.”

Hvussu kann ein tílíkur persónur nakrantíð finna prógv nokk? Hann hevur longu avgjørt við sær sjálvum, at hann vil aldrin góðtaka nakað prógv. Hetta er ikki ein neutral áskoðan, hetta er ein filosofisk neilig áskoðan, sum hevur ávirkan á úrslitið áðrenn roknistykkið er byrjað, akkurát sum við tí kosmologiska argumentinum.

Bíblian sjálv ger ikki nógv burtur úr at prógva seg sjálva, tað er ein sjálvfylgja. Tað er ikki Guð sum er á ákærubonkinum, men Hann er tann alvitandi og alvaldandi dómarin yvir okkara hjørtum.

Profeti (Gamla testamenti)

Sum eg nevndi áður, so handlar serliga gamla testamenti um lyfti Guðs, at Jesus skal koma í heimin og frelsa hvønn tann sum trýr.

Her eru nøkur dømir uppá Bíbilsk profetir um tann lovaða Messias:

Sálmur 22:15-19 (ár 1000 f.Kr.), ” Eg eri sum vatn, ið verður stoytt niður, allir liðir Mínir fara sundur; hjarta Mítt er vorðið sum vaks, tað bráðnar í brósti Mínum. Máttur Mín er tornaður upp sum pottabrot, tungan loðar føst í gómum Mínum, og Tú leggur Meg niður í dust deyðans. Tí hundar standa rundan um Meg, hinir óndu í hópatali sláa ring um Meg; teir hava stungið Meg ígjøgnum hendur og føtur. Eg fái talt øll bein Míni; teir hyggja at Mær og halda frægd at tí. Klæði Míni býta teir ímillum sín, um kyrtilin kasta teir lut.”

Hesin sálmurin er skrivaður 1000 ár áðrenn Jesus kom, og 400 ár áðrenn krossfesting var uppfunnin. Tó so verður krossfestingin upppensla fyri okkum her. Tað áhugaverda er eisini, at Jesus endurgav Sálma 22:1, tí Hann visti at sálmurin var um seg.

Mika 5:1 (ár 500 f.Kr.), “Men tú Betlehem, Efrata, sum so lítið hevur at týða til at vera millum túsund Juda! Úr tær skal ein ganga Mær út, sum skal vera høvdingi Ísraels. Uppruni Hansara er úr forðum, frá fortíðardøgum.”

Her verður profetera hvar Jesus fór at vera føddur.

Jesus fór at vera føddur av einari moyggj, sum eg eisini hava skriva um aðrar staðir:

Esajas 7:14 ” Tí skal nú Harrin sjálvur geva tykkum tekin: Moyggj skal verða við barn og eiga son, og hon gevur Honum navnið Immanuel.

Esajas 53:3, ” Vanvirdur var Hann – fólk vendi sær frá Honum – maður, fullur av pínum og kunnigur við sjúku; Hann var sum ein, ið fólk fjalir andlitið fyri, vanvirdur, vit roknaðu Hann fyri einki.”

Esajas 40:3, ” Hoyr! Ein er, sum rópar: “Gerið í oyðimørkini HARRANUM veg til reiðar! Javnið Gudi okkara vegin, har sum óbygt er!'”

Zakarias  12:10, ” Men yvir hús Dávids og yvir tey, sum í Jerúsalem búgva, skal Eg hella út náðiandan og bønarandan; tey skulu venda eygunum móti Honum, sum tey hava stungið ígjøgnum; tey skulu syrgja Hann, sum ein syrgir einasta son sín, og gráta sárliga eftir Hann, sum ein grætur eftir frumborna sín.”

Jesu lív og læra (Nýggja Testamenti)

Eitt gott dømi um sensatións sølu er bókin “Tey fyrstu jólini” hjá Hans Andreas Sølvará.

Innan fyri tað akademiska stendur uppreisn Jesusar sera sterkt, tað er einans í gølubløðum og sensatiónellum filmum, at kritikarar sleppa fram at við sínum altíð væl seljandi boðskapi um, at alt nýggja testamenti bert er ein stór samansvørjing.

Ongin annar søguliga kendur persónur er so væl dokumenteraður sum Jesus, tað eru umleið 24,000 eintøk av nýggja testamenti, tey upprunaligu handritini av teimum synoptisku evangeliunum eru frá ár 55-70, harav elstu avritini eru frá ár 150-200. Jóhannesar evangeliið var ivaleyst skrivað um ár 90, harav elsta avritið er úr 100-150 og fleiri frá miðjuni til endan av 2 árhundrað (øld). Les meira…

Advertisements

Jesus føddur av einari moyggj

Maria og Jesus barni

Er nakað prógv? JA!

Tær nýtist ikki at vita nógv um býflugur og blomstur fyri at vita, at moyggjar ikki kunnu føða børn, tá ið tær enn eru moyggjar. Menniskja reproduserar seg við, at eitt ovum (egg) hjá kvinnuni verður gitið av einum gamante (sáði), fyrst tá kann eitt barn byrja at vaksa í lívmóðurini.

Tað er heilt einfalt ongin annar møguleiki enn at kalla tað fyri eitt undur. So hvørji prógv tala fyri, at Jesus var føddur av einari moyggj, og at hettar var eitt undur?

Tey sum ikki trúgva uppá undur vilja sjálvandi beinanvegin kasta jomfrúføðingina til viks. Sjálv Maria, móður Jesusar, setti spurnartekin við tað heila tá ið eingilin Gabriel kunngjørdi henni tað.

Maria segði tá við eingilin:

“Hvussu kann hetta verða, við tað at eg veit ikki av manni?” (Luk 1:34)

Eingilin greiddi henni frá, at gitingin fór at verða  av Heilaga Andanum

“tí skal eisini hitt heilaga, ið føtt verður, kallast Sonur Guds.” (Luk 1:35)

Eingilin viðgekk eisini at tað var eitt undur, og segði tí við Mariu:

“Tí einki er Gudi ómøguligt.” (Luk 1:37)

Guð ger undurverk – hevur skapt alheimin – og í hesum tilfeldinum gjørdi hann so, at Maria bleiv við barn. Les meira…

Kosmologiska argumenti

Kosmologiska argumentið (Kalām)

  1. Allar tilverur hava eina orsøk
  2. Alheimurin hevur eina tilveru
  3. Tí hevur alheimurin eina orsøk

Ofta verður sipa til, at Guð bert er ein “God of the gaps argument”, at vit brúka trúnna uppá Guð sum ífyllu. Men eg eri sannførdur um, at  Guð, sum útgangsstøði, er tað mest logiska, at tað eru positiv prógv fyri Guði. Hann er tað besta fundamentið, at byggja onnur vísindalig ástøði á. Vit kenna líknilsi um teir báðar sum bygdu hús. Annar bygdi húsið á sand, (helst lætt, flott og stórt). Hin bygdi húsið á hellubotn (nógv arbeiði við at grava, minni tíð til at byggja húsið stórt og flott?). Glopraregnið kom, og áin brast.. vit vita hvat hús bleiv standandi 😉

Filosofi

Í undanfarnu grein hava vit nú sæð at tað er onki grundleggjandi gali við at trúgva á Guð og samstundis at vera vísinda fólk. Trupulleikin liggur grivin á heilt øðrum støði, nemliga í filosofi.

Naturalisma

Naturalisma er ein vísindalig lívsáskoðan, trupulleikin er, at hon frá byrjani útihýsir Guði, sálini, og øllum øðrum yvirnattúrligum.

“An atheist in this sense of philosophical naturalist is somebody who believes there is nothing beyond the natural, physical world, no supernatural creative intelligence lurking behind the observable universe, no soul that outlasts the body and no miracles-except in the sense of natural phenomena that we don’t understand yet.” – Richard Dawkins

Guðloysingar eru meira dogmatiskir enn trúgvandi kristin, tí tann einasta grundgevingin teir góðtaka er ein materialistisk natúrlig grundgeving. Vit kristnu eru opin fyri bæði tí materialistiska og tí yvirnatúrliga. Hetta er bert filosofiskt og ikki vísindaligt, tí teir útihýsa øllum øðrum áðrenn teir hyggja eftir prógvinum. Hetta kallast materalistisk naturalisma. Hevur man eina tílíka áskoðan kann man aldrin mótprógva, at ongin Guð er til, tí um útgangsstøði hjá teimum er, at ongin Guð er til, hvussu kunnu teir so koma til aðra niðurstøðu?

 veruleikan, sannleikan, fakta, vitan og prógv.

Hetta er tað man kallar fyri scientisma – at allur sannleikin kemur frá vísind. (sera subjecktivt)

Vísindaáskoðanin  (vísindaisma)

Vísind er ein leitan eftir grundgevingum. Tí átti tað at veri upplagt at spurt: Hvussu ert tú komin fram til ta niðurstøðuna, at allur sannleiki kemur frá vísind? Er sannleikin, at allur sannleikin kemur frá vísind? Nei, Hetta kann ikki prógvast við vísind, tí hetta er ikki eitt vísindaligt uppáhald, men eitt filosofiskt uppáhald.

Øll vísindalig granskan um upprunaheimsins er grunda á filosofi tað er ógjørligt at granska vísind uttan filosofi. Vísindin sjálv sigur onki, men vísindafólk siga nakað, og um hesi vísindafólk ikki eru góð til filosofi, so vera tær vísindaligu niðurstøðurnar har eftir.

Vísindafólk eru einig um, at alheimurin hevur eina byrjan. Tað vil siga at fyrst var onki, og so var alt. (modellini eru ymisk). Men er tað mest logiska so ikki, at um onki (rúmd, tíð og evni) sprongdist, at so má grundin til at hetta EINKI bleiv til NAKAÐ vera uttan fyri evni, tíð og stað? Les meira…

Vísind og trúgv hóska saman

Seinasta innleggið, eg skrivaði, skuldi aldrin verða fullfíggjað, men legði bert eitt útgangsstøði. Meiningin er at fleiri fylgjandi innlegg koma at prógva hitt fyrra. Í seinasta innleggi segði eg, at tann kristna trúgvin ikki bert er grundað á blinda trúgv, men á trúgv samsvarandi prógvum. Nú vil eg so royna at greiða frá, hvussu trúgv og vísind hoyra saman og tað næsta innleggið verður um tað kosmologiska argumentið (upprunafrøðisligu próvgrundina).

Trúgvandi og vísinda fólk?

Gudloysingar hava tað ofta fyri at  gera trúgvandi til láturs og teir pástanda ofta, at  átrúnaður og vísind ikki hóska saman:

“The conflict between religion and science is unavoidable. The success of science often comes at the expense of religious dogma; the maintenance of religious dogma always comes at the expense of science.” – Sam Harris

“All attempts to reconcile faith with science and reason are consigned to failure and ridicule.” – Christopher Hitchens

“I am hostile to fundamentalist religion because it actively debauches the scientific enterprise…. It subverts science and saps the intellect.” – Richard Dawkins

Hetta er ein sera álvarsom og vanlig ákæra nú á døgum. Í hesari greinini vil eg vísa á at hetta ikki er satt og soleiðis eisini prógva, at tann trúgvandi hevur eitt betri útgangsstøði at byggja vísindalig ástøði á. Eisini vil eg líka leggja afturat, áðrenn eg fari víðari, at hetta ikki er vanligt á høgum vísindaligum støði, men at tað er framferarhátturin hjá nýatheismuni (ein meira  stríðshugað, men ikki altíð so væl grundað, “rørsla”). Alister sigur tað so beinrakið:

“This is now seen as a hopelessly outmoded historical stereotype that scholarship has totally discredited.” – Alister McGrath

Seinni fari eg at vísa á, hvussu vísindin er gingin burtur frá hesum, men fyrst vil eg vísa á, at  nevniliga trúgvin uppá Guð hevur verið, og er, tað besta útgangsstøði fyri vísind. Hesir menn  niðanfyri bygdu sítt forvitni uppá, at Guð er ein  guð við skili á tingunum, og man kann síggja nakað av hansara stórleika í skaparverkinum:

Eg veit fult væl, at summi av tykkum longu fílast á, at teir bara vóru trúgvandi, tí at tað onki annað val var. Men er tað ikki eitt sindur órættvíst at taka alla tað jaligu æruna burtur frá teimum, bara tí at teir vóru trúgvandi og livdu tá? Og á hinari síðuni, er man skjótur, til at geva átrúnaði skyldina fyri nógvum av ræðusøgunum frá fyrndartíðini. Tú kanst lesa um fleiri dømi við at klikkja á her.

Tað eru eisini nógv góð, trúgvandi vísindafólk nú á døgum:

Eg sigi als ikki, at eg eri samdur í øllum teirra deil argumentum og niðurstøðum, men hetta eru menn við nógvari  fróðskaparligari virðing og teir eru trúgvandi. Les meira…

Er trúgv logisk?

Hvat er tað at trúgva?

Fyrst lat meg staðfesta, at trúgvin uppá at Guð er til, hon frelsir ongan, tað er Jesus sum frelsir okkum frá syndum okkara, og tað er Heilagi Andin sum sannførir okkum um syndina. – John 16:7-11

Henda greinin er ikki endaliga, men verður updatera við grundgevingum og leinkjum sum tíðin líður, haldi mær til góðar 😉

Hvat hugsa fólk um tað at trúgva?

Ein segði tað soleiðis í dag: “Meiningin við kristnari trúgv liggur í orðinum; trúgv. Hví vilt tú prógva tað?”

Spurningurin er góður, men ikki serliga væl grundaður.Tað er skilligt at viðkomandi ikki veit hvat liggur í orðinum trúgv.

Nógv menniskju í okkara samtíð geva sær ikki stundir til at kanna tingini. Summi megna bara at hugsa um einar 160 stavir (eitt sms), og tað vil so siga, at um tú ert ein av teimum, so ert tú longu givin at lesa. Fyri ikki at møsna meira, so er:

  • Trúgv er ikki tað mótstatta av skynsemi.
  • Tað mótsatta av trúgv er vantrúgv.
  • Somuleiðis er skynsemi ikki tað mótsatta av trúgv.
  • Tað mótsatta av skynsemi er dárskapur.

Trúgv er tí ikki ein trúgv hóast prógvini, men ein trúgv grundað á prógvini. Út frá hesum kunnu vit tí siga, at bíbilska trúgvin á Guð er grundað á, at Hann hevur víst seg at vera eftirfarandi og álítandi.

Jesus segði: “Tú skalt elska Harran Gud tín av øllum hjarta tínum, av allari sál tíni og av øllum huga tínum.” og “Komið, latið okkum tala saman um rætt!;”

Og hvat var tað sum fekk lærusveinarnar at skifta ham? Frá at krógva seg uppi á einum lofti, til at vilja ganga í deyðan fyri sína trúgv? Slett ikki øll sum rópa seg trúgvandi hava líka stóra trúgv, summi hava enn tá “blinda trúgv”. Men hetta ger seg eisini galdandi fyri gudloysingar, vit hava í øllum lívsins viðurskiftum meira ella minni trúgv.

  • Vit trúgva, at flúgvarin ikki dettur niður (tó at tað hendur av og á)
  • Vit trúgva, at bilurin sum koyrir ímóti okkum heldur seg á rættari síðu (men onkuntíð hendir tað mótsatta)

Vit sum eru trúgvandi, vit hava fingið Heilaga Andan sum pant í hjørtum okkara.

Skynsemi -vísindin

David Clark sigur tað so væl:

Trúgv fær ikki sítt virði frá styrkini hjá tí trúgvandi, men frá tí sanna, reina, ektaða, ófalsaða, sum viðkomandi trýr á. Verulig trúgv er trúgv uppá tað rætta . Trúgv á ein svikafullan persón hevur einki virði, ella tað sum verri er -avleiðingar.

Tí má tann næsti spurningurin ikki vera um vit hava trúgv; men heldur hvussu væl grundað okkara trúgv er. Er hon skynsom ella dárskapur?

Tað eru nógv vísindafólk sum trúgva, og eisini eru tað fleiri sum siga seg ikki trúgva. Richard Dawkins er nokk tann mest framstandandi, og best seljandi guðloysingurin nakrantíð. Á hinari síðuni eru fleiri góð nøvn, millum annað Alister McGrath. Báðir vóru óskyldigir smádreingir, báðir vístu áhuga í vísind á ungum aldri, báðir vóru guðloysingar og báðir endaðu á Oxford Universitetinum. Dawkins varð biologur, og Alister MacGrath varð tað ið rópt verður Molecular biophysics (physics, chemistry, engineering, mathematics og biology)……..Tó komu teir til hvør sína niðurstøðu um trúgv.); Alister MaGrath bleiv ein trúgvandi, og hevur skrivað eina rúgvu av góðum bókum……….

Vit mugu minnast til, at tann størsti parturin av tí vísindaligu vitanini vit hava í dag, er bygt uppá, at vit trúgva uppá tær niðurstøður aðrir vísindamenn eru komnir til . Hettar er eisini satt fyri allar aðrar vísindaligar greinar.

Hvat talar so fyri, at trúgv okkara á Guð er skynsom?

Síðani alt tilfar, tíðin, og øll orkan í alheiminum byrjaði samstundis, í einum ávísum tíðspunkti í fortíðini, so má orsøkin vera tíðarleys, ómateriel, inteligent, máttmikil, og persónlig. Man kann siga tað soleiðis, at eftir sum alheimurin hevur eina byrjan, so peikar tað á ein “Byrjara”, ein sum var, sum er og sum verður (tíðarleysur).

Universið er perfekt

Stað okkara í alheiminum er júst rætt fyri lívið her á jørð. Vóru vit ikki stødd beint her í okkara sólarskipan, so vóru ikki líkindi fyri lívið. Hetta peikar á ein Skapara sum veit hvat Hann ger, og sum ger alt fulkomi. Les meira um tað her.

Informatión

Livandi kyknur eru fullar av informatión, DNA er uppbygt av informatión. Hetta kann ikki upprenna av sær sjálvum. Informatión er skynsom, ikki ruðuleiki. Kaos er ikki informatión. Bæði at senda og at móttaka informatión krevur skynsemi á einum ella øðrum støði. Informatión vísir á ein “informatións-gevara”.

Moralur

Tað at moralsk virði eru til, vísir á ein “moral-gevara”.

Eg komi at fara gjøllari ígjøgnum hesi fyribrigdini í einum ørðum innleggi. Men mítt poeng beint nú, er at vísa á, at Guð ynskir ikki, at vit bert taka eitt blint trúarlop, men hann vil hava, at vit taka eitt trúarstig, eitt stig við áliti. Bíbilsk trúgv handlar ikki um ynskidreymar; men um álit. Hon handlar ikki um at avnokta veruleikan, men at uppdaga veruleikan. Henda veruleika hjálpir Heilagi Andin okkum at finna, vit hava fingið Heilaga Andan  sum pant, og hann sannførir okkum um rætt og skeivt. – Jóh 14:16, Róm 8:9, 1 Korint 6:19-20, 12:13

Hví ikki Budda?

Sjálvandi vil onkur beinanvegin mótmæla at niðurstøðan skal vera tann kristna trúgvin uppá Guð, og hesi spyrja: “Hví ikki Budda?”. Veitst tú av at ein partur av endamálinum við Buddhismu er at tøma sinnið, og ikki at brúka tað til finna fram til sannleikar. (Kelda: Huston Smith, The World’s Religions.)

Paulus skrivaði í Rómbrævinum, “so kemur tá trúgvin av tí sum prædikað verður” Trúgvin kemur ikki úr leysari luft, ellasum “blind trúgv”,  men grunda á Orðið. Jóhannes skrivar eisini í sama anda: “Hettar havi eg skrivað, fyri at tit skulu VITA, at tit hava ævigt lív.” Altíð grundað veruleikan í Orðinum, og ikki bara í leysari luft. Les meira…

Hey tit!

Vælkomin til trúarverju bloggin.

Eg havi leingi hugsa um at byrja ein trúarverju blog – um tú vilt vita hví so tryst her. Eg eri glaður fyri at bloggurin er komin upp at koyra. Nú manglar bara inni haldi – tað kemur skjótt. Eg veit ikki hvussu ofta eg skrivi nakað, men tað er ikki nøgdin í telur. Um tú ert áhugaður í at fáa updates, so ert tú væklomin at melda til via email, ella at melda til RSS fyri at fáa updateringar. Í meðan eg komi í gongd, so eru tit væl komin til at tjekka bloggarnar her til høgru.

Góðan lesi hug!Arrows Pointers Up Right

%d bloggers like this: